Prz 4 · interlinia WLC
H8085
שִׁמְע֣וּ
słuchajcie
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.mn.
H1121a
בָ֭נִים
synowie
rz. m. l.mn. abs.
H4148
מ֣וּסַר
karności
rz. m. l.poj. konstr.
H1
אָ֑ב
ojca
rz. m. l.poj. abs.
H7181
וְ֝הַקְשִׁ֗יבוּ
i uważajcie
spój. + cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.mn.
H3045
לָדַ֥עַת
aby poznać
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H998
בִּינָֽה
zrozumienie
rz. ż. l.poj. abs.
Słuchajcie synowie! ćwiczenia ojcowskiego, a pilnujcie, abyście umieli roztropność;
H3588a
כִּ֤י
bo
spój.
H3948
לֶ֣קַח
naukę
rz. m. l.poj. abs.
H2896a
ט֭וֹב
dobrą
przym. m. l.poj. abs.
H5414
נָתַ֣תִּי
dałem
cz. Qal perf. 1 os. wsp. l.poj.
·
לָכֶ֑ם
wam
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H8451
תּֽ֝וֹרָתִ֗י
nauki mojej
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H408
אַֽל
nie
przecz.
H5800a
תַּעֲזֹֽבוּ
porzucajcie
cz. Qal juss. 2 os. m. l.mn.
Albowiem wam naukę dobrą daję; zakonu mego nie opuszczajcie.
H3588a
כִּי
bo
spój.
H1121a
בֵ֭ן
synem
rz. m. l.poj. abs.
H1961
הָיִ֣יתִי
byłem
cz. Qal perf. 1 os. wsp. l.poj.
H1
לְאָבִ֑י
ojca mego
przyim. + rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H7390
רַ֥ךְ
delikatnym
przym. m. l.poj. abs.
H3173
וְ֝יָחִ֗יד
i jedynym
spój. + przym. m. l.poj. abs.
H6440
לִפְנֵ֥י
przed
przyim. + rz. m./ż. l.mn. konstr.
H517
אִמִּֽי
matki mojej
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
Gdybym był młodziuchnym synem u ojca mego, i jedynakiem u matki mojej,
H3384b
וַיֹּרֵ֗נִי
i uczył mnie
spój. + cz. Hifil wajjiqtol 3 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H559
וַיֹּ֥אמֶר
i mówił
spój. + cz. Qal wajjiqtol 3 os. m. l.poj.
·
לִ֗י
mi
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H8551
יִֽתְמָךְ
niech podtrzyma
cz. Qal juss. 3 os. m. l.poj.
H1697
דְּבָרַ֥י
słowa moje
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H3820a
לִבֶּ֑ךָ
serce twoje
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H8104
שְׁמֹ֖ר
strzeż
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H4687
מִצְוֺתַ֣י
przykazań moich
rz. ż. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H2421
וֶֽחְיֵֽה
i żyj
spój. + cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
On mię uczył, powiadając mi: Niech się chwyci powieści moich serce twoje, strzeż przytkazań moich, a będziesz żył.
H7069
קְנֵ֣ה
nabywaj
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H2451
חָ֭כְמָה
mądrość
rz. ż. l.poj. abs.
H7069
קְנֵ֣ה
nabywaj
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H998
בִינָ֑ה
zrozumienie
rz. ż. l.poj. abs.
H408
אַל
nie
przecz.
H7911
תִּשְׁכַּ֥ח
zapominaj
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj.
H408
וְאַל
i nie
spój. + przecz.
H5186
תֵּ֝֗ט
odstępuj
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj.
H561
מֵֽאִמְרֵי
od słów
przyim. + rz. m. l.mn. konstr.
H6310
פִֽי
ust moich
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
Nabywaj mądrości, nabywaj roztropności; nie zapominaj, ani się uchylaj od powieści ust moich.
H408
אַל
nie
przecz.
H5800a
תַּעַזְבֶ֥הָ
porzucaj jej
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. ż. l.poj.
H8104
וְתִשְׁמְרֶ֑ךָּ
a będzie cię strzegła
spój. + cz. Qal impf. 3 os. ż. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H157
אֱהָבֶ֥הָ
miłuj ją
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. ż. l.poj.
H5341
וְתִצְּרֶֽךָּ
a będzie cię chroniła
spój. + cz. Qal impf. 3 os. ż. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Nie opuszczaj jej, a będzie cię strzegła; rozmiłuj się jej, a zachowa cię.
H7225
רֵאשִׁ֣ית
początkiem
rz. ż. l.poj. konstr.
H2451
חָ֭כְמָה
mądrości
rz. ż. l.poj. abs.
H7069
קְנֵ֣ה
nabywaj
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H2451
חָכְמָ֑ה
mądrość
rz. ż. l.poj. abs.
H3605
וּבְכָל
i za wszystko
spój. + przyim. + rz. m. l.poj. konstr.
H7075
קִ֝נְיָנְךָ֗
nabycie twoje
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H7069
קְנֵ֣ה
nabywaj
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H998
בִינָֽה
zrozumienie
rz. ż. l.poj. abs.
Początkiem wszystkiego jest mądrość, nabywajże mądrości, a za wzystkę majętność twoję nabywaj roztropności.
H5549
סַלְסְלֶ֥הָ
wywyższaj ją
cz. Pilpel rozk. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. ż. l.poj.
H7311a
וּֽתְרוֹמְמֶ֑ךָּ
a wywyższy cię
spój. + cz. Polel impf. 3 os. ż. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3513
תְּ֝כַבֵּ֗דְךָ
uczci cię
cz. Piel impf. 3 os. ż. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3588a
כִּ֣י
gdy
spój.
H2263
תְחַבְּקֶֽנָּה
obejmiesz ją
cz. Piel impf. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. ż. l.poj.
Wywyższaj ją, a wywyższy cię, rozsławi cię, gdy ją przyjmiesz.
H5414
תִּתֵּ֣ן
da
cz. Qal impf. 3 os. ż. l.poj.
H7218a
לְ֭רֹאשְׁךָ
na głowę twoją
przyim. + rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3880
לִוְיַת
wieniec
rz. ż. l.poj. konstr.
H2580
חֵ֑ן
łaski
rz. m. l.poj. abs.
H5850
עֲטֶ֖רֶת
koronę
rz. ż. l.poj. konstr.
H8597
תִּפְאֶ֣רֶת
piękności
rz. ż. l.poj. abs.
H4042
תְּמַגְּנֶֽךָּ
ochroni cię
cz. Piel impf. 3 os. ż. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Przyda głowie twojej wdzięczności, koroną ozdoby obdarzy cię.
H8085
שְׁמַ֣ע
słuchaj
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H1121a
בְּ֭נִי
synu mój
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H3947
וְקַ֣ח
i przyjmij
spój. + cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H561
אֲמָרָ֑י
słowa moje
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H7235a
וְיִרְבּ֥וּ
a rozmnożą się
spój. + cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
·
לְ֝ךָ֗
tobie
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H8141
שְׁנ֣וֹת
lata
rz. ż. l.mn. konstr.
H2416e
חַיִּֽים
życia
rz. m. l.mn. abs.
Słuchaj, synu mój! a przyjmij powieści moje, a rozmnożąć lata żywota.
H1870
בְּדֶ֣רֶךְ
na drodze
przyim. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H2451
חָ֭כְמָה
mądrości
rz. ż. l.poj. abs.
H3384b
הֹרֵתִ֑יךָ
uczyłem cię
cz. Hifil perf. 1 os. wsp. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H1869
הִ֝דְרַכְתִּ֗יךָ
prowadziłem cię
cz. Hifil perf. 1 os. wsp. l.poj. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H4570
בְּמַעְגְּלֵי
po ścieżkach
przyim. + rz. m. l.mn. konstr.
H3476
יֹֽשֶׁר
prawości
rz. m. l.poj. abs.
Drogi mądrości nauczam cię; po ścieszkach prostych wiodę cię;
H3212
בְּֽ֭לֶכְתְּךָ
gdy chodzisz
przyim. + cz. Qal bezok. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3808
לֹא
nie
przecz.
H3334
יֵצַ֣ר
będzie ciasno
cz. Qal impf. 3 os. m. l.poj.
H6806
צַעֲדֶ֑ךָ
krokowi twojemu
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H518a
וְאִם
a jeśli
spój. + spój.
H7323
תָּ֝ר֗וּץ
pobiegniasz
cz. Qal impf. 2 os. m. l.poj.
H3808
לֹ֣א
nie
przecz.
H3782
תִכָּשֵֽׁל
potkniesz się
cz. Nifal impf. 2 os. m. l.poj.
Któremi gdy pójdziesz, nie będzie ściśniony chód twój; a jeźli pobieżysz, nie potkniesz sií.
H2388
הַחֲזֵ֣ק
chwyć się
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj.
H4148
בַּמּוּסָ֣ר
karności
przyim. + rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H408
אַל
nie
przecz.
H7503
תֶּ֑רֶף
popuszczaj
cz. Hifil juss. 2 os. m. l.poj.
H5341
נִ֝צְּרֶ֗הָ
strzeż jej
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. ż. l.poj.
H3588a
כִּי
bo
spój.
H1931
הִ֥יא
ona
zaim. os. 3 os. ż. l.poj.
H2416e
חַיֶּֽיךָ
życiem twoim
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Przyjmij őwiczenie, nie puszczaj się go, strzeż go; albowiem ono jest żywotem twoim.
H734
בְּאֹ֣רַח
na ścieżkę
przyim. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H7563
רְ֭שָׁעִים
niegodziwych
przym. m. l.mn. abs.
H408
אַל
nie
przecz.
H935
תָּבֹ֑א
wchodź
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj.
H408
וְאַל
i nie
spój. + przecz.
H833
תְּ֝אַשֵּׁ֗ר
krocz
cz. Piel juss. 2 os. m. l.poj.
H1870
בְּדֶ֣רֶךְ
drogą
przyim. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H7451a
רָעִֽים
złych
przym. m. l.mn. abs.
Ścieszką niepobożnych nie chodź, a nie udawaj się drogą złośliwych.
H6544b
פְּרָעֵ֥הוּ
odrzuć go
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H408
אַל
nie
przecz.
H5674a
תַּעֲבָר
przechodź
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj.
·
בּ֑וֹ
przez niego
przyim. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H7847
שְׂטֵ֖ה
odstąp
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H5921a
מֵעָלָ֣יו
od niego
przyim. + przyim. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H5674a
וַעֲבֽוֹר
i przejdź
spój. + cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
Opuść ją, nie chodź po niej; uchyl się od niej, a omiń ją.
H3588a
כִּ֤י
bo
spój.
H3808
לֹ֣א
nie
przecz.
H3462
יִֽ֭שְׁנוּ
śpią
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
H518a
אִם
jeśli
spój.
H3808
לֹ֣א
nie
przecz.
H7489a
יָרֵ֑עוּ
czynią zła
cz. Hifil impf. 3 os. m. l.mn.
H1497
וְֽנִגְזְלָ֥ה
i porwana będzie
spój. + cz. Nifal weqatal 3 os. ż. l.poj.
H8142
שְׁ֝נָתָ֗ם
senność ich
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.mn.
H518a
אִם
jeśli
spój.
H3808
לֹ֥א
nie
przecz.
H3782
יכשולו
potkną się
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
Boć oni nie zasną, aż co złego zbroją; ani się uspokoją, aż kogo do upadku przywiodą;
H3588a
כִּ֣י
bo
spój.
H3898b
לָ֭חֲמוּ
jedli
cz. Qal perf. 3 os. wsp. l.mn.
H3899
לֶ֣חֶם
chleb
rz. m./ż. l.poj. konstr.
H7562
רֶ֑שַׁע
niegodziwości
rz. m. l.poj. abs.
H3196
וְיֵ֖ין
i wino
spój. + rz. m. l.poj. konstr.
H2555
חֲמָסִ֣ים
gwałtów
rz. m. l.mn. abs.
H8354
יִשְׁתּֽוּ
piją
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
Albowiem jedzą chleb niezbożności, a wino drapiestwa piją,
H734
וְאֹ֣רַח
a ścieżka
spój. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H6662
צַ֭דִּיקִים
sprawiedliwych
przym. m. l.mn. abs.
H216
כְּא֣וֹר
jak światło
przyim. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H5051
נֹ֑גַהּ
jasności
rz. ż. l.poj. abs.
H1980
הוֹלֵ֥ךְ
idzie
cz. Qal imiesł. czyn. m. l.poj. abs.
H215
וָ֝א֗וֹר
i świeci
spój. + cz. Qal imiesł. czyn. m. l.poj. abs.
H5704
עַד
aż
przyim.
H3559a
נְכ֥וֹן
ustalony
cz. Nifal imiesł. czyn. m. l.poj. konstr.
H3117
הַיּֽוֹם
dzień
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
Ale ścieszka sprawiedliwych jako światłość jasna, która im dalej tem bardziej świeci, aż do dnia doskonałego.
H1870
דֶּ֣רֶךְ
droga
rz. m./ż. l.poj. konstr.
H7563
רְ֭שָׁעִים
niegodziwych
przym. m. l.mn. abs.
H653
כָּֽאֲפֵלָ֑ה
jak ciemność
przyim. + rodz. + rz. ż. l.poj. abs.
H3808
לֹ֥א
nie
przecz.
H3045
יָ֝דְע֗וּ
wiedzą
cz. Qal perf. 3 os. wsp. l.mn.
H4100
בַּמֶּ֥ה
na czym
przyim. + part. pyt.
H3782
יִכָּשֵֽׁלוּ
się potkną
cz. Nifal impf. 3 os. m. l.mn.
Droga zaś niepobożnych jest jako ciemność; nie wiedzą, o co sií otrącić mogą.
H1121a
בְּ֭נִי
synu mój
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H1697
לִדְבָרַ֣י
na słowa moje
przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H7181
הַקְשִׁ֑יבָה
uważaj
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj. + he parag.
H561
לַ֝אֲמָרַ֗י
na mowy moje
przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.poj.
H5186
הַט
nakłoń
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj.
H241
אָזְנֶֽךָ
ucha twego
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Synu mój! słów moich pilnuj; ku powieściom moim nakłoń ucha twojego.
H408
אַל
nie
przecz.
H3868
יַלִּ֥יזוּ
niech odstępują
cz. Hifil juss. 3 os. m. l.mn.
H5869a
מֵעֵינֶ֑יךָ
od oczu twoich
przyim. + rz. m./ż. l.podw. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H8104
שָׁ֝מְרֵ֗ם
strzeż ich
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 3 os. m. l.mn.
H8432
בְּת֣וֹךְ
w środku
przyim. + rz. m. l.poj. konstr.
H3824
לְבָבֶֽךָ
serca twego
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Niech nie odchodzą od oczów twoich, zachowaj je w pośród serca twego.
H3588a
כִּֽי
bo
spój.
H2416e
חַיִּ֣ים
życiem
rz. m. l.mn. abs.
H1992
הֵ֭ם
one
zaim. os. 3 os. m. l.mn.
H4672
לְמֹצְאֵיהֶ֑ם
dla znajdujących je
przyim. + cz. Qal imiesł. czyn. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.mn.
H3605
וּֽלְכָל
i dla całego
spój. + przyim. + rz. m. l.poj. konstr.
H1320
בְּשָׂר֥וֹ
ciała jego
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H4832
מַרְפֵּֽא
uzdrowieniem
rz. m. l.poj. abs.
Albowiem żywotem są tym, którzy je znajdują, a wszystkiemu ciału ich lekarstwem.
H3605
מִֽכָּל
ponad wszystko
przyim. + rz. m. l.poj. konstr.
H4929
מִ֭שְׁמָר
strzeż
rz. m. l.poj. abs.
H5341
נְצֹ֣ר
strzeż
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.poj.
H3820a
לִבֶּ֑ךָ
serca twego
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3588a
כִּֽי
bo
spój.
H4480a
מִ֝מֶּ֗נּוּ
z niego
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H8444
תּוֹצְא֥וֹת
wyjścia
rz. ż. l.mn. konstr.
H2416e
חַיִּֽים
życia
rz. m. l.mn. abs.
Nad wszystko, czego ludzie strzegą, strzeż serca twego; bo z niego żywot pochodzi.
H5493
הָסֵ֣ר
usuń
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj.
H4480a
מִ֭מְּךָ
od siebie
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H6143
עִקְּשׁ֣וּת
krzywiznę
rz. ż. l.poj. konstr.
H6310
פֶּ֑ה
ust
rz. m. l.poj. abs.
H3891
וּלְז֥וּת
i przewrotność
spój. + rz. ż. l.poj. konstr.
H8193
שְׂ֝פָתַ֗יִם
warg
rz. ż. l.podw. abs.
H7368
הַרְחֵ֥ק
oddal
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj.
H4480a
מִמֶּֽךָּ
od siebie
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Oddal od siebie przewrotność ust, a złośliwe wargi oddal od siebie.
H5869a
עֵ֭ינֶיךָ
oczy twoje
rz. m./ż. l.podw. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H5227
לְנֹ֣כַח
wprost
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H5027
יַבִּ֑יטוּ
niech patrzą
cz. Hifil juss. 3 os. m. l.mn.
H6079
וְ֝עַפְעַפֶּ֗יךָ
i powieki twoje
spój. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3474
יַיְשִׁ֥רוּ
niech prostują
cz. Hifil juss. 3 os. m. l.mn.
H5048
נֶגְדֶּֽךָ
przed tobą
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
Oczy twoje niechaj na dobre rzeczy patrzą, a powieki twoje niech drogę przed tobą prostują.
H6424
פַּ֭לֵּס
wyrównaj
cz. Piel rozk. 2 os. m. l.poj.
H4570
מַעְגַּ֣ל
ścieżkę
rz. m. l.poj. konstr.
H7272
רַגְלֶ֑ךָ
nogi twojej
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3605
וְֽכָל
i wszystkie
spój. + rz. m. l.poj. konstr.
H1870
דְּרָכֶ֥יךָ
drogi twoje
rz. m./ż. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H3559a
יִכֹּֽנוּ
niech będą ustalone
cz. Nifal impf. 3 os. m. l.mn.
Umiarkuj ścieżkę nóg twoich, aby wszystkie drogi twoje pewne były.
H408
אַֽל
nie
przecz.
H5186
תֵּט
zbaczaj
cz. Qal juss. 2 os. m. l.poj.
H3225
יָמִ֥ין
w prawo
rz. ż. l.poj. abs.
H8040
וּשְׂמֹ֑אול
i w lewo
spój. + rz. m. l.poj. abs.
H5493
הָסֵ֖ר
usuń
cz. Hifil rozk. 2 os. m. l.poj.
H7272
רַגְלְךָ֣
nogę twoją
rz. ż. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.poj.
H7451a
מֵרָֽע
od zła
przyim. + przym. m. l.poj. abs.
Nie uchylaj się na prawo ani na lewo; owszem, odwróć nogę twoję od złego.
Polskie glosy to przekład roboczy Scriptury (model deepseek-v4.1-flash): odpowiednik słowa w tym wersecie, w formie wynikającej z kontekstu; szare — odpowiednik słownikowy (słowo jeszcze bez glosy kontekstowej). Numery Stronga i hasła: STEPBible (Tyndale House, CC BY 4.0). Kliknięcie słowa otwiera hasło słownika.
Teksty: WLC — Westminster Leningrad Codex — domena publiczna; lematy i morfologia: Open Scriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0) · BG1632 — Biblia Gdańska (1632) — domena publiczna; plik cyfrowy: bible-api-io (MIT-0)