Asystent biblijny, który nie odpowiada z pamięci.
Ogólne modele językowe mówią o Biblii płynnie, ale bez źródeł: mieszają tradycje, wymyślają cytaty, nie odróżniają egzegezy naukowej od popularyzacji ani interpretacji Ojców od współczesnego komentarza. Scriptura odwraca tę logikę.
Tylko ze źródeł
Model dostaje wyłącznie fragmenty wyszukane pod konkretne pytanie i każde zdanie musi podeprzeć przypisem. Jeśli źródła milczą — mówi to wprost.
Trzy głosy osobno
Tekst biblijny, ustalenia egzegetów i Tradycja (Ojcowie Kościoła) są oznaczone inaczej. Czytelnik zawsze wie, na co patrzy.
Prowadzi do tekstu
Każda odpowiedź linkuje do oryginału: artykułu w repozytorium, wpisu na stronie autora, minuty wykładu. System ma prowadzić do lektury, nie ją zastępować.
Po co to powstało
Punktem wyjścia jest polska biblistyka. System zbudowano na otwartych publikacjach biblistów z Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu i Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II — tych, które w repozytoriach OPEN i theo‑logos mają wolne licencje (Creative Commons) — a dalej na całych czasopismach biblijnych w otwartym dostępie i dokumentach Kościoła o Piśmie Świętym. Wszystko, co takiej licencji nie ma, jest w systemie zamknięte, dopóki autor nie wyrazi zgody. Aktualny skład korpusu i liczby są na stronie Korpus.
Scriptura jest prototypem badawczym: sprawdza, czy asystent oparty na źródłach może być pomocą w studium biblijnym — dla studenta, katechety, duszpasterza i czytelnika, który chce wiedzieć, kto tak twierdzi i gdzie to napisał.
Co system ma w środku
| Warstwa | Źródło | Licencja | Co daje |
|---|---|---|---|
| Tekst biblijny | Kodeks Leningradzki (OSHB/WLC), SBL Greek NT, Septuaginta Rahlfsa, Biblia Gdańska 1632 | wolne / domena publiczna | wersety w oryginale i przekładzie, tokeny z lematami i numerami Stronga, interlinia z polskimi glosami w kontekście, słownik (STEPBible, Strong), konkordancja, widok równoległy |
| Leksykon | STEPBible (Tyndale House, Cambridge) | CC BY | hasła: lemat, transliteracja, glosa, definicja — także dla pytań o słowa zapisane po polsku (hesed, szalom, logos) |
| Odsyłacze | OpenBible.info cross‑references | CC BY | „powiązane wersety” dla każdego miejsca |
| Literatura | artykuły, monografie, skrypty, recenzje, wpisy blogowe, wykłady (OPEN, theo‑logos, OpenAlex, strony autorów, YouTube) | wg pozycji | cytowanie z numerem i stroną; weryfikacja cytatów; wykłady z linkiem do minuty |
| Dokumenty Kościoła | encykliki i dokumenty o Piśmie Świętym (od Leona XIII do Benedykta XVI), dekrety soborów, wczesne wykazy ksiąg (vatican.va, Acta Apostolicae Sedis, Wikiźródła, CCEL) | vatican.va: użytek niekomercyjny; starsze: domena publiczna | stanowisko Kościoła oddzielone od opinii egzegetów; polski przekład roboczy — pełny przy tekstach z domeny publicznej, przy pozostałych krótkie fragmenty z odsyłaczem do oryginału |
| Ojcowie Kościoła | Ante‑Nicene / Nicene and Post‑Nicene Fathers (CCEL) | domena publiczna | „co Ojcowie mówią o tym wersecie” — po odsyłaczach biblijnych w tekście, nie po podobieństwie słów |
| Geografia | OpenBible.info Bible Geocoding Data | CC BY | miejsca z wersetów i pytania na mapie, z kandydatami lokalizacji i pewnością identyfikacji — tylko punkty, bez granic i tras |
| Geografia — opisy | Wikidata | CC0 | polskie warianty nazw, krótkie opisy miejsc i linki do polskiej Wikipedii |
| Starożytny Bliski Wschód | electronic Babylonian Library (LMU München): Gilgamesz, Enuma Elisz… | CC BY‑NC‑SA | teksty porównawcze cytowane z tabliczką i linią |
Cztery ostatnie warstwy są bazami powiązanymi, nie zmieszanymi z literaturą: mają osobne indeksy, osobne miejsce w odpowiedzi ([1] literatura, [P1] Ojcowie, [A1] teksty ANE) i osobne grupy w panelu źródeł.
Jak powstaje odpowiedź
- Rozpoznanie pytaniaSigla (także mówione: „Powtórzonego Prawa 32 8”), terminy oryginalne po hebrajsku, grecku lub w transliteracji, przekład zapytania dla źródeł obcojęzycznych.
- Wyszukiwanie czterokanałowePo siglach, po lematach, po transliteracjach i po treści (leksykalnie i semantycznie). Potem model ocenia trafność kandydatów i odrzuca nietrafione; z jednej publikacji trafia do kontekstu najwyżej kilka fragmentów.
- Kontekst dla modeluŹródła
[1]…[n], wersety w oryginale i przekładzie, hasła leksykonu, powiązane wersety, Ojcowie[P1]…, teksty ANE[A1]…. - Generacja na wybranym poziomieNaukowym (aparat, terminy, hierarchia: publikacja recenzowana przed popularyzacją) albo popularnym (prosty język, te same źródła).
- Weryfikacja po stronie systemuCzy przypisy istnieją, czy sigla są w źródłach, czy cudzysłowy odpowiadają tekstowi. Cytat zmieniony przez model jest oznaczany, sigla spoza korpusu — wypisywane.
- Panel źródełFragmenty, linki do oryginałów i eksport cytowań do BibTeX / RIS.
Szczegóły obsługi — sigla, tryby, opcje, czytanie przypisów — są w instrukcji korzystania.
Zasady, które się nie zmieniają
- Żadne źródło bez wolnej licencji nie jest publiczne bez zgody autora. Zgoda jest zapisywana z datą i treścią oświadczenia i można ją wycofać jednym kliknięciem z własnego konta. Więcej: Dla autorów.
- Model nie odpowiada z pamięci. Brak źródeł oznacza jawną odmowę, nie zgadywanie.
- Materiały osobiste są osobiste. Każdy użytkownik może mieć własne notatki i teksty, widoczne tylko dla siebie — i sam decyduje, czy coś z nich udostępnić.
- Odpowiedź zawsze linkuje do oryginału. Artykuł w repozytorium, wpis na stronie autora, minuta wykładu.
- Cytuje krótko. Dosłownie tylko kilka zdań w cudzysłowie, reszta własnymi słowami; pełnych tekstów system nie odtwarza — odsyła do źródła.
Technika
Aplikacja w Pythonie (Django), indeks hybrydowy (BM25 + wektory) w OpenSearch, modele językowe przez Ollama: generacja i ocena trafności — gemma4, osadzenia — snowflake‑arctic‑embed2. Baza danych SQLite w trybie WAL, serwer własny. Kod źródłowy jest otwarty — repozytorium na GitHubie, dziennik zmian w pliku CHANGELOG.md.
Kierunki rozwoju
Blisko
- Pełne repozytoria: wszystkie tomy Ojców (37) z polskim przekładem pomocniczym; więcej tekstów ANE (Atrahasis, Ugarit — w miarę dostępności otwartych edycji); komplet publikacji autorów z theo‑logos.
- Kanał dydaktyczny: pytania testowe generowane z lektury, sprawdzanie odpowiedzi studenta na tle źródeł, zestawy lektur do zajęć.
- Historia interpretacji dla wersetu: jedna strona zbierająca Ojców, literaturę, odsyłacze i teksty porównawcze dla wybranego miejsca.
Dalej — z opiekunem merytorycznym
- Wybór i hierarchizacja źródeł: które komentarze, słowniki i serie są kanonem dla polskiej biblistyki; co wchodzi jako tekst naukowy, co jako popularyzacja.
- Aparat krytyczny: warianty tekstowe (Qumran, LXX, Wulgata) przy wersecie, z literaturą o każdym wariancie.
- Ekumeniczna warstwa przekładów (Biblia Tysiąclecia, Warszawska, Paulistów, Ekumeniczna) — o ile wydawcy wyrażą zgodę; technicznie system jest na to gotowy.
- Współpraca z ośrodkiem akademickim: konta dla studentów i pracowników, materiały osobiste i wspólne, statystyki pytań jako materiał badawczy.
Projekt szuka dwóch rzeczy: spojrzenia biblisty na jakość odpowiedzi (co trafne, co naiwne, czego brakuje) oraz — jeśli okaże się wart czasu — merytorycznego opiekuna decydującego o źródłach i kierunku. Strona techniczna pozostaje po stronie autora. Kontakt.