1 Sm 18 · interlinia LXX
G2532
καὶ
kai
i
C
G1831
ἐξῆλθον
exēlthon
wyjść
akt.
G3588
αἱ
hai
ten
rodz. aor. bezok.
G9747
χορεύουσαι
choreuousai
tańczyć w chórze
akt.
G1519
εἰς
eis
do
P
G4877
συνάντησιν
synantēsin
spotkanie
akt. koni.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
akt. koni.
G1537
ἐκ
ek
z
P
G3956
πασῶν
pasōn
wszyscy
imiesł.
G4172
πόλεων
poleōn
miasto
imiesł.
G2474
Ισραηλ
Israēl
Izrael
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G9515
τυμπάνοις
tympanois
bęben
imiesł. M.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1722
ἐν
en
w
P
·
χαρμοσύνῃ
charmosynēi
·
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1722
ἐν
en
w
P
G2950
κυμβάλοις
kymbalois
cymbał
imiesł. M.
I stało się, gdy się wracali, a Dawid się też wracał od porażki Filistynów, że wyszły niewiasty ze wszystkich miast Izraelskich, śpiewając i grając przeciwko Saulowi królowi z bębnami, z weselem, i z gęślami.
G2532
καὶ
kai
i
C
G7304
ἐξῆρχον
exērchon
zaczynać
V.IAI3P
G3588
αἱ
hai
ten
rodz. aor. bezok.
G1135
γυναῖκες
gynaikes
kobieta
imiesł.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3004
ἔλεγον
elegon
mówić
V.IAI3P
G3960
ἐπάταξεν
epataxen
uderzyć
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G5505
χιλιάσιν
chiliasin
tysiąc
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G3461
μυριάσιν
myriasin
miriada
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
A śpiewając na przemiany one niewiasty, grały i mówiły: Poraził Saul swój tysiąc, ale Dawid swoich dziesięć tysięcy.
G2532
καὶ
kai
i
C
G4190
πονηρὸν
ponēron
zły
akt. koni.
G5316
ἐφάνη
ephanē
świecić
akt. imiesł.
G3588
τὸ
to
ten
rodz. aor.
G4487
ῥῆμα
rhēma
słowo
akt. koni. M.
G1722
ἐν
en
w
P
G3788
ὀφθαλμοῖς
ophthalmois
oko
imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G4012
περὶ
peri
około
P
G3588
τοῦ
tou
ten
rodz. aor.
G3056
λόγου
logou
słowo
koni.
G3778
τούτου
toutou
ten
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2036
εἶπεν
eipen
powiedzieć
akt.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G1325
ἔδωκαν
edōkan
dawać
akt.
G3588
τὰς
tas
ten
rodz. aor.
G3461
μυριάδας
myriadas
miriada
akt. imiesł.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1698
ἐμοὶ
emoi
mnie
zaim. praes. imp.
G1325
ἔδωκαν
edōkan
dawać
akt.
G3588
τὰς
tas
ten
rodz. aor.
G5505
χιλιάδας
chiliadas
tysiąc
akt. imiesł.
I rozgniewał się Saul bardzo, bo się nie podobały w oczach jego te słowa; i rzekł: Przywłaszczyli Dawidowi dziesięć tysięcy, a mnie przywłaszczyli tysiąc: a czegoż mu niedostaje, jedno królestwa?
G2532
καὶ
kai
i
C
G1510
ἦν
ēn
być
V.IAI3S
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G9569
ὑποβλεπόμενος
hypoblepomenos
patrzeć spode łba
pass.
G3588
τὸν
ton
ten
rodz. aor.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
akt. koni.
G575
ἀπὸ
apo
od
P
G3588
τῆς
tēs
ten
rodz. aor.
G2250
ἡμέρας
hēmeras
dzień
koni.
G1565
ἐκείνης
ekeinēs
ów
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1900
ἐπέκεινα
epekeina
poza
D
Przetoż Saul krzywo patrzył na Dawida od onegoż dnia i na potem.
G2532
καὶ
kai
i
C
G5399
ἐφοβήθη
ephobēthē
bać się
akt. imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G575
ἀπὸ
apo
od
P
G4383
προσώπου
prosōpou
twarz
koni. M.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
I bał się Saul Dawida, przeto że Pan był z nim, a od Saula odstąpił.
G2532
καὶ
kai
i
C
G868
ἀπέστησεν
apestēsen
odstąpić
akt.
G846
αὐτὸν
auton
on
zaim. wsk.
G575
ἀπ᾿
ap
od
P
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2525
κατέστησεν
katestēsen
ustanowić
akt.
G846
αὐτὸν
auton
on
zaim. wsk.
G1438
ἑαυτῷ
heautōi
siebie
zaim. wsk. imp.
G5506
χιλίαρχον
chiliarchon
tysiącznik
akt. koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1607
ἐξεπορεύετο
exeporeueto
wychodzić
V.IMI3S
G2532
καὶ
kai
i
C
G1531
εἰσεπορεύετο
eiseporeueto
wchodzić
V.IMI3S
G1715
ἔμπροσθεν
emprosthen
przed
P
G3588
τοῦ
tou
ten
rodz. aor.
G2992
λαοῦ
laou
lud
koni.
I odprawił go Saul od siebie, a uczynił go hetmanem nad tysiącem, i wychadzał a wchadzał przed ludem.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1510
ἦν
ēn
być
V.IAI3S
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G3956
πάσαις
pasais
wszyscy
imiesł.
G3588
ταῖς
tais
ten
rodz. aor. imp.
G3598
ὁδοῖς
hodois
droga
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G4920
συνίων
syniōn
rozumieć
pass.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2962
κύριος
kyrios
pan
koni.
G3326
μετ᾿
met
z
P
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
Owa Dawid we wszystkich drogach swych roztropnie się sprawował; bo Pan był z nim.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3708
εἶδεν
eiden
widzieć
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G5613
ὡς
hōs
jak
C
G846
αὐτὸς
autos
on
zaim. wsk. bezok.
G4920
συνίει
syniei
rozumieć
pass.
G4970
σφόδρα
sphodra
bardzo
D
G2532
καὶ
kai
i
C
G2125
εὐλαβεῖτο
eulabeito
być ostrożnym
pass.
G575
ἀπὸ
apo
od
P
G4383
προσώπου
prosōpou
twarz
koni. M.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
Co gdy widział Saul, iż tak bardzo roztropnie sobie poczynał, bał się go.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3956
πᾶς
pas
wszyscy
koni.
G2474
Ισραηλ
Israēl
Izrael
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2455
Ιουδας
Ioudas
Juda
koni.
G25
ἠγάπα
ēgapa
miłować
V.IAI3S
G3588
τὸν
ton
ten
rodz. aor.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
akt. koni.
G3754
ὅτι
hoti
że
C
G846
αὐτὸς
autos
on
zaim. wsk. bezok.
G1607
ἐξεπορεύετο
exeporeueto
wychodzić
V.IMI3S
G2532
καὶ
kai
i
C
G1531
εἰσεπορεύετο
eiseporeueto
wchodzić
V.IMI3S
G4253
πρὸ
pro
przed
P
G4383
προσώπου
prosōpou
twarz
koni. M.
G3588
τοῦ
tou
ten
rodz. aor.
G2992
λαοῦ
laou
lud
koni.
Ale wszystek Izrael i Juda miłował Dawida; bo on wychadzał i wchadzał przed nimi.
G2532
καὶ
kai
i
C
G25
ἠγάπησεν
ēgapēsen
miłować
akt.
·
Μελχολ
Melchol
·
koni.
G3588
ἡ
hē
ten
rodz. aor. bezok.
G2364
θυγάτηρ
thygatēr
córka
koni.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3588
τὸν
ton
ten
rodz. aor.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
akt. koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G518
ἀπηγγέλη
apēngelē
oznajmić
akt. imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2116
ηὐθύνθη
ēuthynthē
prostować
akt. imiesł.
G1722
ἐν
en
w
P
G3788
ὀφθαλμοῖς
ophthalmois
oko
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
Ale się rozmiłowała Michol, córka Saulowa, Dawida; co gdy powiedziano Saulowi, miło mu to było.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2036
εἶπεν
eipen
powiedzieć
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G1325
δώσω
dōsō
dawać
V.FAI1S
G846
αὐτὴν
autēn
on
zaim. wsk.
G846
αὐτῷ
autōi
on
zaim. wsk. imp.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1510
ἔσται
estai
być
V.FMI3S
G846
αὐτῷ
autōi
on
zaim. wsk. imp.
G1519
εἰς
eis
do
P
G4625
σκάνδαλον
skandalon
zgorszenie
akt. koni. M.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1510
ἦν
ēn
być
V.IAI3S
G1909
ἐπὶ
epi
na
P
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
akt. koni.
G5495
χεὶρ
cheir
ręka
koni.
G246
ἀλλοφύλων
allophylōn
obcy
imiesł.
I rzekł Saul: Dam mu ją, żeby mu była sidłem, a żeby była na nim ręka Filistynów. Przetoż rzekł Saul do Dawida: Po drugie będziesz zięciem moim dzisiaj.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1781
ἐνετείλατο
eneteilato
rozkazywać
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3588
τοῖς
tois
ten
rodz. aor. imp.
G3816
παισὶν
paisin
dziecko
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G3004
λέγων
legōn
mówić
pass.
G2980
λαλήσατε
lalēsate
mówić
akt. C.
G5210
ὑμεῖς
hymeis
wy
zaim. praes. bezok.
G2977
λάθρᾳ
lathrai
potajemnie
D
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G3004
λέγοντες
legontes
mówić
pass.
G2400
ἰδοὺ
idou
oto
I
G3588
ὁ
ho
ten
rodz. aor. bezok.
G935
βασιλεὺς
basileus
król
koni.
G2309
θέλει
thelei
chcieć
pass.
G1722
ἐν
en
w
P
G4671
σοί
soi
tobie
zaim. praes. imp.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3956
πάντες
pantes
wszyscy
imiesł.
G3588
οἱ
hoi
ten
rodz. aor. bezok.
G3816
παῖδες
paides
dziecko
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G25
ἀγαπῶσίν
agapōsin
miłować
pass.
G4571
σε
se
ciebie
zaim. praes.
G2532
καὶ
kai
i
C
G4771
σὺ
sy
ty
zaim. praes. bezok.
G1918
ἐπιγάμβρευσον
epigambreuson
poślubić
akt. C.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G935
βασιλεῖ
basilei
król
koni.
Tedy rozkazał Saul sługom swoim: Rzeczcie do Dawida potajemnie, mówiąc: Oto, upodobał cię sobie król, i wszyscy słudzy jego miłują cię, a tak teraz bądź zięciem królewskim.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2980
ἐλάλησαν
elalēsan
mówić
akt.
G3588
οἱ
hoi
ten
rodz. aor. bezok.
G3816
παῖδες
paides
dziecko
imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G1519
εἰς
eis
do
P
G3588
τὰ
ta
ten
rodz. aor.
G3775
ὦτα
ōta
ucho
akt. imiesł. M.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G3588
τὰ
ta
ten
rodz. aor.
G4487
ῥήματα
rhēmata
słowo
akt. imiesł. M.
G3778
ταῦτα
tauta
ten
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2036
εἶπεν
eipen
powiedzieć
akt.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G1487
εἰ
ei
jeśli
C
G8080
κοῦφον
kouphon
lekki
akt. koni. M.
G1722
ἐν
en
w
P
G3788
ὀφθαλμοῖς
ophthalmois
oko
imiesł.
G5216
ὑμῶν
hymōn
wasz
zaim. praes.
G1918
ἐπιγαμβρεῦσαι
epigambreusai
poślubić
akt. M.
G935
βασιλεῖ
basilei
król
koni.
G2504
κἀγὼ
kagō
i ja
imiesł.
G435
ἀνὴρ
anēr
mężczyzna
koni.
G5011
ταπεινὸς
tapeinos
pokorny
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3780
οὐχὶ
ouchi
nie
D
G1741
ἔνδοξος
endoxos
sławny
koni.
A gdy mówili słudzy Saulowi w uszy Dawidowe te słowa, odpowiedział Dawid: Czy się wam mała rzecz widzi, być zięciem królewskim, gdyżem ja jest mężem ubogim i podłym?
G2532
καὶ
kai
i
C
G518
ἀπήγγειλαν
apēngeilan
oznajmić
akt.
G3588
οἱ
hoi
ten
rodz. aor. bezok.
G3816
παῖδες
paides
dziecko
imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G846
αὐτῷ
autōi
on
zaim. wsk. imp.
G2596
κατὰ
kata
według
P
G3588
τὰ
ta
ten
rodz. aor.
G4487
ῥήματα
rhēmata
słowo
akt. imiesł. M.
G3778
ταῦτα
tauta
ten
zaim. wsk.
G3739
ἃ
ha
który
zaim. wzgl.
G2980
ἐλάλησεν
elalēsen
mówić
akt.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
Tedy słudzy Saulowi oznajmili mu, mówiąc: Tak powiedział Dawid.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2036
εἶπεν
eipen
powiedzieć
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3592
τάδε
tade
ten
zaim. wsk.
G2046
ἐρεῖτε
ereite
powiedzieć
V.FAI2P
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G3756
οὐ
ou
nie
D
G1014
βούλεται
bouletai
chcieć
pass.
G3588
ὁ
ho
ten
rodz. aor. bezok.
G935
βασιλεὺς
basileus
król
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G1390
δόματι
domati
dar
koni. M.
G235
ἀλλ᾿
all
ale
C
G2228
ἢ
ē
lub
C
G1722
ἐν
en
w
P
G1540
ἑκατὸν
hekaton
sto
M
G203
ἀκροβυστίαις
akrobystiais
nieobrzezanie
imiesł.
G246
ἀλλοφύλων
allophylōn
obcy
imiesł.
G1556
ἐκδικῆσαι
ekdikēsai
wymierzać sprawiedliwość
akt. M.
G1519
εἰς
eis
do
P
G2190
ἐχθροὺς
echthrous
wróg
akt. imiesł.
G3588
τοῦ
tou
ten
rodz. aor.
G935
βασιλέως
basileōs
król
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3049
ἐλογίσατο
elogisato
liczyć
akt.
G846
αὐτὸν
auton
on
zaim. wsk.
G1685
ἐμβαλεῖν
embalein
wrzucać
M.
G1519
εἰς
eis
do
P
G5495
χεῖρας
cheiras
ręka
akt. imiesł.
G3588
τῶν
tōn
ten
rodz. aor.
G246
ἀλλοφύλων
allophylōn
obcy
imiesł.
I rzekł Saul: Tak powiedzcie Dawidowi: Nie dbać król o wiano, tylko chce mieć sto nieobrzezek Filistyńskich, aby się stała pomsta nad nieprzyjaciołmi królewskimi; bo Saul myślił, jakoby Dawida podać w ręce Filistynom.
G2532
καὶ
kai
i
C
G518
ἀπαγγέλλουσιν
apangellousin
oznajmić
pass.
G3588
οἱ
hoi
ten
rodz. aor. bezok.
G3816
παῖδες
paides
dziecko
imiesł.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G3588
τὰ
ta
ten
rodz. aor.
G4487
ῥήματα
rhēmata
słowo
akt. imiesł. M.
G3778
ταῦτα
tauta
ten
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G2116
εὐθύνθη
euthynthē
prostować
akt. imiesł.
G3588
ὁ
ho
ten
rodz. aor. bezok.
G3056
λόγος
logos
słowo
koni.
G1722
ἐν
en
w
P
G3788
ὀφθαλμοῖς
ophthalmois
oko
imiesł.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G1918
ἐπιγαμβρεῦσαι
epigambreusai
poślubić
akt. M.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G935
βασιλεῖ
basilei
król
koni.
Tedy słudzy jego powiedzieli te słowa Dawidowi; i spodobało się to Dawidowi, aby został zięciem królewskim; a jeszcze się nie były wypełniły dni one.
G2532
καὶ
kai
i
C
G450
ἀνέστη
anestē
powstać
akt.
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G4198
ἐπορεύθη
eporeuthē
iść
akt. imiesł.
G846
αὐτὸς
autos
on
zaim. wsk. bezok.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3588
οἱ
hoi
ten
rodz. aor. bezok.
G435
ἄνδρες
andres
mężczyzna
imiesł.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3960
ἐπάταξεν
epataxen
uderzyć
akt.
G1722
ἐν
en
w
P
G3588
τοῖς
tois
ten
rodz. aor. imp.
G246
ἀλλοφύλοις
allophylois
obcy
imiesł.
G1540
ἑκατὸν
hekaton
sto
M
G435
ἄνδρας
andras
mężczyzna
akt. imiesł.
G2532
καὶ
kai
i
C
G399
ἀνήνεγκεν
anēnenken
wnieść
akt.
G3588
τὰς
tas
ten
rodz. aor.
G203
ἀκροβυστίας
akrobystias
nieobrzezanie
akt. imiesł.
G846
αὐτῶν
autōn
on
zaim. wsk.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G935
βασιλεῖ
basilei
król
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1918
ἐπιγαμβρεύεται
epigambreuetai
poślubić
pass.
G3588
τῷ
tōi
ten
rodz. aor. imp.
G935
βασιλεῖ
basilei
król
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G1325
δίδωσιν
didōsin
dawać
pass.
G846
αὐτῷ
autōi
on
zaim. wsk. imp.
G3588
τὴν
tēn
ten
rodz. aor.
·
Μελχολ
Melchol
·
akt. koni.
G2364
θυγατέρα
thygatera
córka
akt. koni.
G846
αὐτοῦ
autou
on
zaim. wsk.
G846
αὐτῷ
autōi
on
zaim. wsk. imp.
G1519
εἰς
eis
do
P
G1135
γυναῖκα
gynaika
kobieta
akt. koni.
Wstał tedy Dawid, i poszedł, on i mężowie jego, i zabił z Filistynów dwieście mężów, i przyniósł Dawid nieobrzezki ich, i oddano je spełna królowi, aby był zięciem królewskim. A tak dał mu Saul Michol, córkę swą za żonę.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3708
εἶδεν
eiden
widzieć
akt.
G4549
Σαουλ
Saoul
Saul (król Izraela)
koni.
G3754
ὅτι
hoti
że
C
G2962
κύριος
kyrios
pan
koni.
G3326
μετὰ
meta
z
P
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G2532
καὶ
kai
i
C
G3956
πᾶς
pas
wszyscy
koni.
G2474
Ισραηλ
Israēl
Izrael
koni.
G25
ἠγάπα
ēgapa
miłować
V.IAI3S
G846
αὐτόν
auton
on
zaim. wsk.
A widząc Saul, i bacząc, że Pan był z Dawidem, a iż Michol, córka jego, miłowała go,
G2532
καὶ
kai
i
C
G4369
προσέθετο
prosetheto
dodawać
akt.
G2125
εὐλαβεῖσθαι
eulabeisthai
być ostrożnym
pass. M.
G575
ἀπὸ
apo
od
P
G1138
Δαυιδ
Dauid
Dawid (król Izraela)
koni.
G2089
ἔτι
eti
jeszcze
D
Tem więcej Saul obawiał się Dawida, i stał się Saul nieprzyjacielem Dawidowi po wszystkie dni.
Polskie glosy to przekład roboczy Scriptury (model deepseek-v4.1-flash): odpowiednik słowa w tym wersecie, w formie wynikającej z kontekstu; szare — odpowiednik słownikowy (słowo jeszcze bez glosy kontekstowej). Numery Stronga i hasła: STEPBible (Tyndale House, CC BY 4.0). Kliknięcie słowa otwiera hasło słownika.
Teksty: LXX — Septuaginta, wyd. A. Rahlfs (1935); opracowanie cyfrowe i lematy: E. Wong, OSSP (CC BY-NC-SA 4.0) · BG1632 — Biblia Gdańska (1632) — domena publiczna; plik cyfrowy: bible-api-io (MIT-0)