Joz 22,21-31 · interlinia WLC
H6030b
וַֽיַּעֲנוּ֙
i odpowiedzieli
spój. + cz. Qal wajjiqtol 3 os. m. l.mn.
H1121a
בְּנֵי
synowie
rz. m. l.mn. konstr.
H7205
רְאוּבֵ֣ן
Rubena
im. wł.
H1121a
וּבְנֵי
i synowie
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H1410
גָ֔ד
Gada
im. wł.
H2677
וַחֲצִ֖י
i połowa
spój. + rz. m. l.poj. konstr.
H7626
שֵׁ֣בֶט
pokolenia
rz. m. l.poj. konstr.
H4519
הַֽמְנַשֶּׁ֑ה
Manassesa
rodz. + im. wł.
H1696
וַֽיְדַבְּר֔וּ
i przemówili
spój. + cz. Piel wajjiqtol 3 os. m. l.mn.
H854
אֶת
do
przyim.
H7218a
רָאשֵׁ֖י
głów
rz. m. l.mn. konstr.
H505
אַלְפֵ֥י
tysięcy
licz. m./ż. l.mn. konstr.
H3478
יִשְׂרָאֵֽל
Izraela
im. wł.
Tedy odpowiedzieli synowie Rubenowi, i synowie Gadowi, i połowa pokolenia Manasesowego, a mówili do książąt tysiąców Izraelskich:
H410
אֵל֩
Bóg
rz. m. l.poj. abs.
H430
אֱלֹהִ֨ים
Bogów
rz. m. l.mn. abs.
H3068
יְהוָ֜ה
JHWH
im. wł.
H410
אֵ֣ל
Bóg
rz. m. l.poj. abs.
H430
אֱלֹהִ֤ים
Bogów
rz. m. l.mn. abs.
H3068
יְהוָה֙
JHWH
im. wł.
H1931
ה֣וּא
on
zaim. os. 3 os. m. l.poj.
H3045
יֹדֵ֔עַ
wie
cz. Qal imiesł. czyn. m. l.poj. abs.
H3478
וְיִשְׂרָאֵ֖ל
i Izrael
spój. + im. wł.
H1931
ה֣וּא
on
zaim. os. 3 os. m. l.poj.
H3045
יֵדָ֑ע
niech wie
cz. Qal juss. 3 os. m. l.poj.
H518a
אִם
jeśli
spój.
H4777
בְּמֶ֤רֶד
w buncie
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H518a
וְאִם
i jeśli
spój. + spój.
H4604
בְּמַ֨עַל֙
w sprzeniewierzeniu
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H3068
בַּֽיהוָ֔ה
przeciw JHWH
przyim. + im. wł.
H408
אַל
nie
przecz.
H3467
תּוֹשִׁיעֵ֖נוּ
wybaw nas
cz. Hifil juss. 2 os. m. l.poj. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H3117
הַיּ֥וֹם
dnia
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H2088
הַזֶּֽה
tego
rodz. + zaim. wsk.
Bóg nad Bogi, Pan, Bóg nad Bogi, Pan, on to wie, i Izrael sam pozna, jeźli się to stało z uporu, albo jeźli z przestępstwa przeciw Panu, niechże nas nie żywi dnia tego.
H1129
לִבְנ֥וֹת
aby zbudować
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
·
לָ֨נוּ֙
sobie
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H4196
מִזְבֵּ֔חַ
ołtarz
rz. m. l.poj. abs.
H7725
לָשׁ֖וּב
aby odwrócić się
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H310a
מֵאַחֲרֵ֣י
od
przyim. + przyim.
H3068
יְהוָ֑ה
JHWH
im. wł.
H518a
וְאִם
i jeśli
spój. + spój.
H5927
לְהַעֲל֨וֹת
aby złożyć
przyim. + cz. Hifil bezok. konstr.
H5921a
עָלָ֜יו
na nim
przyim. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H5930a
עוֹלָ֣ה
całopalenie
rz. ż. l.poj. abs.
H4503
וּמִנְחָ֗ה
i ofiarę z pokarmów
spój. + rz. ż. l.poj. abs.
H518a
וְאִם
i jeśli
spój. + spój.
H6213a
לַעֲשׂ֤וֹת
aby złożyć
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H5921a
עָלָיו֙
na nim
przyim. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H2077
זִבְחֵ֣י
ofiary
rz. m. l.mn. konstr.
H8002
שְׁלָמִ֔ים
pojednania
rz. m. l.mn. abs.
H3068
יְהוָ֖ה
JHWH
im. wł.
H1931
ה֥וּא
on
zaim. os. 3 os. m. l.poj.
H1245
יְבַקֵּֽשׁ
niech szuka
cz. Piel impf. 3 os. m. l.poj.
Jeźliżeśmy sobie zbudowali ołtarz, abyśmy się odwrócili od Pana, a jeźliż ku ofiarowaniu na nim całopalenia, i ofiar śniednych, albo ku sprawowaniu na nim ofiar spokojnych, Pan niech to rozezna;
H518a
וְאִם
i jeśli
spój. + spój.
H3808
לֹ֤א
nie
przecz.
H1674
מִדְּאָגָה֙
z troski
przyim. + rz. ż. l.poj. abs.
H1697
מִדָּבָ֔ר
z powodu słowa
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H6213a
עָשִׂ֥ינוּ
uczyniliśmy
cz. Qal perf. 1 os. wsp. l.mn.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H2063
זֹ֖את
to
zaim. wsk.
H559
לֵאמֹ֑ר
mówiąc
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H4279
מָחָ֗ר
jutro
rz. m. l.poj. abs.
H559
יֹאמְר֨וּ
powiedzą
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
H1121a
בְנֵיכֶ֤ם
synowie wasi
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H1121a
לְבָנֵ֨ינוּ֙
synom naszym
przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H559
לֵאמֹ֔ר
mówiąc
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H4100
מַה
co
part. pyt.
·
לָּכֶ֕ם
wam
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H3068
וְלַֽיהוָ֖ה
i do JHWH
spój. + przyim. + im. wł.
H430
אֱלֹהֵ֥י
Boga
rz. m. l.mn. konstr.
H3478
יִשְׂרָאֵֽל
Izraela
im. wł.
Jeźliżeśmy nie raczej obawiając się tej rzeczy, uczynili to, mówiąc: Napotem rzeką synowie wasi synom naszym, mówiąc: Cóż wam do Pana, Boga Izraelskiego?
H1366
וּגְב֣וּל
i granicę
spój. + rz. m. l.poj. abs.
H5414
נָֽתַן
wyznaczył
cz. Qal perf. 3 os. m. l.poj.
H3068
יְ֠הוָה
JHWH
im. wł.
H996
בֵּינֵ֨נוּ
między nami
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H996
וּבֵינֵיכֶ֜ם
i między wami
spój. + przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H1121a
בְּנֵי
synowie
rz. m. l.mn. konstr.
H7205
רְאוּבֵ֤ן
Rubena
im. wł.
H1121a
וּבְנֵי
i synowie
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H1410
גָד֙
Gada
im. wł.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H3383
הַיַּרְדֵּ֔ן
Jordan
rodz. + im. wł.
H369
אֵין
nie ma
przecz.
·
לָכֶ֥ם
dla was
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H2506a
חֵ֖לֶק
działu
rz. m. l.poj. abs.
H3068
בַּֽיהוָ֑ה
w JHWH
przyim. + im. wł.
H7673a
וְהִשְׁבִּ֤יתוּ
i powstrzymają
spój. + cz. Hifil perf. 3 os. wsp. l.mn.
H1121a
בְנֵיכֶם֙
synowie wasi
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H1121a
בָּנֵ֔ינוּ
synów naszych
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H1115
לְבִלְתִּ֖י
aby nie
przyim. + spój.
H3372
יְרֹ֥א
bali się
cz. Qal bezok. konstr.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H3068
יְהוָֽה
JHWH
im. wł.
Oto granicę położył Pan między nami i między wami, synowie Rubenowi i synowie Gadowi, Jordan; nie macie wy działu w Panu, i odwrócą synowie wasi syny nasze od bojaźni Pańskiej.
H559
וַנֹּ֕אמֶר
i powiedzieliśmy
spój. + cz. Qal wajjiqtol 1 os. wsp. l.mn.
H6213a
נַעֲשֶׂה
uczyńmy
cz. Qal kohort. 1 os. wsp. l.mn.
H4994
נָּ֣א
proszę
wykrz.
·
לָ֔נוּ
sobie
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H1129
לִבְנ֖וֹת
aby zbudować
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H4196
הַמִּזְבֵּ֑חַ
ołtarz
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H3808
לֹ֥א
nie
przecz.
H5930a
לְעוֹלָ֖ה
na całopalenie
przyim. + rz. ż. l.poj. abs.
H3808
וְלֹ֥א
i nie
spój. + przecz.
H2077
לְזָֽבַח
na ofiarę krwawą
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
Przetośmy rzekli: Uczyńmy tak, a zbudujmy sobie ołtarz, nie dla całopalenia, ani innych ofiar:
H3588a
כִּי֩
bo
spój.
H5707
עֵ֨ד
świadkiem
rz. m. l.poj. abs.
H1931
ה֜וּא
on
zaim. os. 3 os. m. l.poj.
H996
בֵּינֵ֣ינוּ
między nami
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H996
וּבֵינֵיכֶ֗ם
i między wami
spój. + przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H996
וּבֵ֣ין
i między
spój. + przyim.
H1755
דֹּרוֹתֵינוּ֮
pokoleniami naszymi
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H310a
אַחֲרֵינוּ֒
po nas
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H5647
לַעֲבֹ֞ד
aby służyć
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H5656
עֲבֹדַ֤ת
służbę
rz. ż. l.poj. konstr.
H3068
יְהוָה֙
JHWH
im. wł.
H6440
לְפָנָ֔יו
przed nim
przyim. + rz. m./ż. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H5930a
בְּעֹלוֹתֵ֥ינוּ
w całopaleniach naszych
przyim. + rz. ż. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H2077
וּבִזְבָחֵ֖ינוּ
i w ofiarach naszych
spój. + przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H8002
וּבִשְׁלָמֵ֑ינוּ
i w ofiarach pojednania naszych
spój. + przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H3808
וְלֹא
i nie
spój. + przecz.
H559
יֹאמְר֨וּ
powiedzą
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
H1121a
בְנֵיכֶ֤ם
synowie wasi
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H4279
מָחָר֙
jutro
rz. m. l.poj. abs.
H1121a
לְבָנֵ֔ינוּ
synom naszym
przyim. + rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H369
אֵין
nie ma
przecz.
·
לָכֶ֥ם
dla was
przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
H2506a
חֵ֖לֶק
działu
rz. m. l.poj. abs.
H3068
בַּיהוָֽה
w JHWH
przyim. + im. wł.
Ale iżby był świadkiem między nami i między wami, i między potomstwy naszemi po nas, i abyśmy służyli Panu przed obliczem jego w całopaleniach naszych, i w śniednych ofiarach naszych, i w spokojnych ofiarach naszych, a iżby nie rzekli synowie wasi napotem synom naszym: Nie macie cząstki w Panu.
H559
וַנֹּ֕אמֶר
i powiedzieliśmy
spój. + cz. Qal wajjiqtol 1 os. wsp. l.mn.
H1961
וְהָיָ֗ה
i stanie się
spój. + cz. Qal perf. 3 os. m. l.poj.
H3588a
כִּֽי
gdy
spój.
H559
יֹאמְר֥וּ
powiedzą
cz. Qal impf. 3 os. m. l.mn.
H413
אֵלֵ֛ינוּ
do nas
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H413
וְאֶל
i do
spój. + przyim.
H1755
דֹּרֹתֵ֖ינוּ
pokoleń naszych
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H4279
מָחָ֑ר
jutro
rz. m. l.poj. abs.
H559
וְאָמַ֡רְנוּ
i powiemy
spój. + cz. Qal weqatal 1 os. wsp. l.mn.
H7200
רְא֣וּ
patrzcie
cz. Qal rozk. 2 os. m. l.mn.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H8403
תַּבְנִית֩
podobieństwo
rz. ż. l.poj. konstr.
H4196
מִזְבַּ֨ח
ołtarza
rz. m. l.poj. konstr.
H3068
יְהוָ֜ה
JHWH
im. wł.
H834a
אֲשֶׁר
który
part. wzgl.
H6213a
עָשׂ֣וּ
uczynili
cz. Qal perf. 3 os. wsp. l.mn.
H1
אֲבוֹתֵ֗ינוּ
ojcowie nasi
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H3808
לֹ֤א
nie
przecz.
H5930a
לְעוֹלָה֙
na całopalenie
przyim. + rz. ż. l.poj. abs.
H3808
וְלֹ֣א
i nie
spój. + przecz.
H2077
לְזֶ֔בַח
na ofiarę krwawą
przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H3588a
כִּי
bo
spój.
H5707
עֵ֣ד
świadkiem
rz. m. l.poj. abs.
H1931
ה֔וּא
on
zaim. os. 3 os. m. l.poj.
H996
בֵּינֵ֖ינוּ
między nami
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H996
וּבֵינֵיכֶֽם
i między wami
spój. + przyim. + przyr. zaim. 2 os. m. l.mn.
Nadtośmy rzekli: Gdyby napotem rzekli nam, albo potomstwu naszemu, tedy rzeczemy: Patrzajcie na podobieństwo ołtarza Pańskiego, który uczynili ojcowie nasi, nie dla całopalenia, ani innych ofiar, ale żeby on był świadkiem między nami i między wami.
H2486
חָלִילָה֩
niech nas Bóg strzeże
wykrz. + he kier.
·
לָּ֨נוּ
nam
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H4480a
מִמֶּ֜נּוּ
od nas
przyim. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H4775
לִמְרֹ֣ד
aby zbuntować się
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H3068
בַּֽיהוָ֗ה
przeciw JHWH
przyim. + im. wł.
H7725
וְלָשׁ֤וּב
i aby odwrócić się
spój. + przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H3117
הַיּוֹם֙
dzisiaj
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H310a
מֵאַחֲרֵ֣י
od
przyim. + przyim.
H3068
יְהוָ֔ה
JHWH
im. wł.
H1129
לִבְנ֣וֹת
aby zbudować
przyim. + cz. Qal bezok. konstr.
H4196
מִזְבֵּ֔חַ
ołtarz
rz. m. l.poj. abs.
H5930a
לְעֹלָ֖ה
na całopalenie
przyim. + rz. ż. l.poj. abs.
H4503
לְמִנְחָ֣ה
na ofiarę z pokarmów
przyim. + rz. ż. l.poj. abs.
H2077
וּלְזָ֑בַח
i na ofiarę krwawą
spój. + przyim. + rz. m. l.poj. abs.
H905
מִלְּבַ֗ד
oprócz
przyim. + przyim. + rz. m. l.poj. konstr.
H4196
מִזְבַּח֙
ołtarza
rz. m. l.poj. konstr.
H3068
יְהוָ֣ה
JHWH
im. wł.
H430
אֱלֹהֵ֔ינוּ
Boga naszego
rz. m. l.mn. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H834a
אֲשֶׁ֖ר
który
part. wzgl.
H6440
לִפְנֵ֥י
przed
przyim. + rz. m./ż. l.mn. konstr.
H4908
מִשְׁכָּנֽוֹ
przybytkiem jego
rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
Boże nas uchowaj, żebyśmy mieli przeciwnymi być Panu, a odstąpić dziś od Pana, zbudowawszy ołtarz dla całopalonych, dla śniednych i dla innych ofiar, oprócz ołtarza Pana, Boga naszego, który jest przed przybytkiem jego.
H8085
וַיִּשְׁמַ֞ע
i usłyszał
spój. + cz. Qal wajjiqtol 3 os. m. l.poj.
H6372
פִּֽינְחָ֣ס
Pinchas
im. wł.
H3548
הַכֹּהֵ֗ן
kapłan
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H5387a
וּנְשִׂיאֵ֨י
i przywódcy
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H5712
הָעֵדָ֜ה
zgromadzenia
rodz. + rz. ż. l.poj. abs.
H7218a
וְרָאשֵׁ֨י
i głowy
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H505
אַלְפֵ֤י
tysięcy
licz. m./ż. l.mn. konstr.
H3478
יִשְׂרָאֵל֙
Izraela
im. wł.
H834a
אֲשֶׁ֣ר
którzy
part. wzgl.
H854
אִתּ֔וֹ
z nim
przyim. + przyr. zaim. 3 os. m. l.poj.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H1697
הַ֨דְּבָרִ֔ים
słowa
rodz. + rz. m. l.mn. abs.
H834a
אֲשֶׁ֧ר
które
part. wzgl.
H1696
דִּבְּר֛וּ
powiedzieli
cz. Piel perf. 3 os. wsp. l.mn.
H1121a
בְּנֵי
synowie
rz. m. l.mn. konstr.
H7205
רְאוּבֵ֥ן
Rubena
im. wł.
H1121a
וּבְנֵי
i synowie
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H1410
גָ֖ד
Gada
im. wł.
H1121a
וּבְנֵ֣י
i synowie
spój. + rz. m. l.mn. konstr.
H4519
מְנַשֶּׁ֑ה
Manassesa
im. wł.
H3190
וַיִּיטַ֖ב
i podobało się
spój. + cz. Qal wajjiqtol 3 os. m. l.poj.
H5869a
בְּעֵינֵיהֶֽם
w oczach ich
przyim. + rz. m./ż. l.podw. konstr. + przyr. zaim. 3 os. m. l.mn.
A usłyszawszy Finees kapłan, i książęta zgromadzenia, i przełożeni nad tysiącmi Izraelskimi, którzy z nim byli, słowa, które mówili synowie Rubenowi, i synowie Gadowi, i synowie Manasesowi, podobało się im to.
H559
וַיֹּ֣אמֶר
i powiedział
spój. + cz. Qal wajjiqtol 3 os. m. l.poj.
H6372
פִּֽינְחָ֣ס
Pinchas
im. wł.
H1121a
בֶּן
syn
rz. m. l.poj. konstr.
H499
אֶלְעָזָ֣ר
Eleazara
im. wł.
H3548
הַכֹּהֵ֡ן
kapłan
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H413
אֶל
do
przyim.
H1121a
בְּנֵי
synów
rz. m. l.mn. konstr.
H7205
רְאוּבֵ֨ן
Rubena
im. wł.
H413
וְאֶל
i do
spój. + przyim.
H1121a
בְּנֵי
synów
rz. m. l.mn. konstr.
H1410
גָ֜ד
Gada
im. wł.
H413
וְאֶל
i do
spój. + przyim.
H1121a
בְּנֵ֣י
synów
rz. m. l.mn. konstr.
H4519
מְנַשֶּׁ֗ה
Manassesa
im. wł.
H3117
הַיּ֤וֹם
dzisiaj
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H3045
יָדַ֨עְנוּ֙
wiemy
cz. Qal perf. 1 os. wsp. l.mn.
H3588a
כִּֽי
że
spój.
H8432
בְתוֹכֵ֣נוּ
pośród nas
przyim. + rz. m. l.poj. konstr. + przyr. zaim. 1 os. wsp. l.mn.
H3068
יְהוָ֔ה
JHWH
im. wł.
H834a
אֲשֶׁ֛ר
że
part. wzgl.
H3808
לֹֽא
nie
przecz.
H4603
מְעַלְתֶּ֥ם
sprzeniewierzyliście się
cz. Qal perf. 2 os. m. l.mn.
H3068
בַּֽיהוָ֖ה
przeciw JHWH
przyim. + im. wł.
H4604
הַמַּ֣עַל
sprzeniewierzeniem
rodz. + rz. m. l.poj. abs.
H2088
הַזֶּ֑ה
tym
rodz. + zaim. wsk.
H227a
אָ֗ז
wtedy
przysł.
H5337
הִצַּלְתֶּ֛ם
wybawiliście
cz. Hifil perf. 2 os. m. l.mn.
H853
אֶת
-
ozn. dop.
H1121a
בְּנֵ֥י
synów
rz. m. l.mn. konstr.
H3478
יִשְׂרָאֵ֖ל
Izraela
im. wł.
H3027
מִיַּ֥ד
z ręki
przyim. + rz. m./ż. l.poj. konstr.
H3068
יְהוָֽה
JHWH
im. wł.
I rzekł Finees, syn Eleazara kapłana, do synów Rubenowych i do synów Gadowych i do synów Manasesowych: Dzisiajśmy poznali, iż w pośrodku nas jest Pan, iżeście się nie dopuścili przeciw Panu przestępstwa tego, i wyswobodziliście syny Izraelskie z ręki Pańskiej.
Polskie glosy to przekład roboczy Scriptury (model deepseek-v4.1-flash): odpowiednik słowa w tym wersecie, w formie wynikającej z kontekstu; szare — odpowiednik słownikowy (słowo jeszcze bez glosy kontekstowej). Numery Stronga i hasła: STEPBible (Tyndale House, CC BY 4.0). Kliknięcie słowa otwiera hasło słownika.
Teksty: WLC — Westminster Leningrad Codex — domena publiczna; lematy i morfologia: Open Scriptures Hebrew Bible (CC BY 4.0) · BG1632 — Biblia Gdańska (1632) — domena publiczna; plik cyfrowy: bible-api-io (MIT-0)